بوتاکس (Botox) در واقع نام تجاری نوعی سم بوتولینوم (Botulinum Toxin Type A) است که توسط باکتری کلستریدیوم بوتولینوم تولید میشود. این ماده در پزشکی و زیبایی کاربردهای زیادی دارد و با تزریق مقدار کنترلشده، میتواند باعث فلج موقت عضلات شود. نتیجه این کار، از بین رفتن خطوط و چینوچروک صورت و ایجاد ظاهری جوانتر است.
تاریخچه بوتاکس
جالبه بدونید بوتاکس در ابتدا اصلاً برای زیبایی ساخته نشده بود! این دارو اولینبار در دهه ۱۹۷۰ برای درمان بیماریهای چشم (لوچی و اسپاسم پلک) استفاده شد. بعدها پزشکان متوجه شدند که علاوه بر اثر درمانی، باعث کاهش چینوچروک هم میشود و از آن زمان به یکی از محبوبترین درمانهای زیبایی در دنیا تبدیل شد.
بعد از تزریق بوتاکس به یک عضله خاص، سیگنالهای عصبی آن مسدود میشوند و عضله دیگر توانایی انقباض ندارد. در نتیجه، چینوچروکهایی که بر اثر حرکات تکراری ایجاد شدهاند، به مرور محو یا بسیار کمتر میشوند.
بوتاکس در درمانهای پزشکی
علاوه بر زیبایی، بوتاکس کاربردهای پزشکی زیادی دارد، مثل:
درمان سردردهای میگرنی مزمن
کنترل اسپاسم عضلات گردن و شانه
کاهش تعریق شدید (Hyperhidrosis)
درمان مثانه بیشفعال (Overactive Bladder)
کمک به درمان لوچی چشم
این موارد نشان میدهد که بوتاکس فقط یک روش زیبایی نیست، بلکه در پزشکی هم جایگاه مهمی دارد.
مزایای بوتاکس
روشی غیرجراحی و کمتهاجمی
دوره نقاهت کوتاه
نتایج سریع (۲ تا ۷ روز بعد از تزریق قابل مشاهده است)
ایمن بودن در صورت تزریق توسط پزشک متخصص
عوارض بوتاکس
هرچند بوتاکس یکی از پرکاربردترین و ایمنترین روشهای زیبایی است، اما در صورت استفاده نادرست میتواند عوارضی ایجاد کند.
عوارض موقت و شایع
تورم و قرمزی در محل تزریق
کبودی خفیف
سردرد یا احساس سنگینی پیشانی
افتادگی موقت پلک یا ابرو (Ptosis)
عوارض جدیتر (نادر)
واکنش آلرژیک
ضعف بیش از حد عضلات
اختلال در بینایی یا بلع (در صورت تزریق نادرست)
نکته مهم: بیشتر این عوارض کوتاهمدت بوده و ظرف چند روز تا چند هفته برطرف میشوند.
تفاوت بوتاکس اصل و تقلبی
یکی از مهمترین نکات قبل از تزریق بوتاکس، اطمینان از اصل بودن دارو است. متاسفانه نمونههای تقلبی در بازار وجود دارند که میتوانند عوارض خطرناکی به همراه داشته باشند. بوتاکس اصل معمولاً دارای هولوگرام، تاریخ انقضا و شماره سریال قابل استعلام است. بنابراین همیشه باید در کلینیک معتبر و زیر نظر پزشک تزریق انجام شود.
بوتاکس بهتر است یا فیلر؟
این دو روش هدفهای متفاوتی دارند:
بوتاکس: برای از بین بردن چینوچروکهای حرکتی (مثل اخم و خطوط پیشانی) مناسب است.
فیلر (ژل): برای پر کردن حجم از دست رفته صورت (مثل لب، گونه یا زیر چشم) استفاده میشود. گاهی پزشک برای رسیدن به نتیجه بهتر، ترکیب هر دو روش را توصیه میکند.
چه کسانی نباید بوتاکس تزریق کنند؟
خانمهای باردار و شیرده
افراد مبتلا به بیماریهای عصبی-عضلانی (مثل میاستنی گراویس)
افرادی که به پروتئین بوتولینوم یا ترکیبات دارو حساسیت دارند
مراقبتهای بعد از بوتاکس
تا ۴ ساعت بعد از تزریق دراز نکشید.
محل تزریق را ماساژ یا فشار ندهید.
فعالیت ورزشی سنگین تا ۲۴ ساعت ممنوع.
از سونا و حمام داغ تا ۲ روز خودداری کنید.
ماندگاری بوتاکس چقدر است؟
مدت اثر بوتاکس معمولاً ۳تا ۶ ماه است. پس از این مدت، عضلات دوباره فعال میشوند و برای حفظ نتیجه باید تزریق تکرار شود.
هزینه بوتاکس چقدر است؟
هزینه بوتاکس به عوامل مختلفی بستگی دارد، مثل:
نوع و برند دارو (Dysport، Xeomin، Nabota و …)
میزان تزریق (واحد موردنیاز)
ناحیهای که تزریق میشود
تخصص و تجربه پزشک در کل، هزینه بوتاکس نسبت به جراحیهای زیبایی بسیار کمتر است و به همین دلیل محبوبیت زیادی دارد.
بهترین فصل برای بوتاکس
تزریق بوتاکس محدودیت فصلی ندارد، اما بسیاری از افراد ترجیح میدهند آن را در پاییز و زمستان انجام دهند، چون در این زمان تعریق کمتر است و مراقبت بعد از تزریق راحتتر خواهد بود.
جمعبندی
بوتاکس یکی از پرطرفدارترین روشهای جوانسازی غیرجراحی است که با تزریق ساده میتواند خطوط صورت را کاهش داده و ظاهری جوانتر ایجاد کند. اگرچه عوارض موقتی دارد، اما در صورت انجام توسط پزشک متخصص، بسیار ایمن و موثر خواهد بود.
